Bài viết này mình sẽ hướng dẫn bạn cách tạo ra một dàn ý chất lượng để giúp bạn luôn viết được những bài luận rõ ràng, mạch lạc.

LỢI ÍCH CỦA VIỆC LẬP DÀN Ý

Thông thường, trong các lớp học mới của mình, mình luôn dành ít nhất 30 phút để thảo luận về việc lập dàn ý và tầm quan trọng của nó trong việc cải thiện bài viết. Mình thường cho học viên 20 phút để lập dàn ý cho một bài Task 2 ở lớp trước khi hoàn thành bài đó tại nhà.

Kết quả luôn rất thú vị: chỉ có một vài bạn thực sự làm theo hướng dẫn và dùng thời gian đó để lập dàn ý, số còn lại thường bắt đầu viết ngay lập tức. Và kết quả là những bạn luôn dành thời gian lập dàn ý (mình nhấn mạnh là MỌI LÚC) luôn tạo ra những bài luận tốt hơn hẳn.

Việc viết một bài luận IELTS mà không có dàn ý cũng giống như việc bạn lắp ráp đồ nội thất mà không có tờ hướng dẫn vậy. Bạn sẽ đi được nửa đường, rồi bắt đầu thấy lạc lối, bực bội, mất kiểm soát toàn bộ bài viết và kết cục là một mớ hỗn độn.

Một dàn ý tốt đóng vai trò như một bản đồ dẫn đường, đảm bảo bạn đi đúng hướng mà giám khảo mong đợi. Mỗi câu văn bạn viết ra đều phải có mục đích rõ ràng; nếu bạn viết chỉ để cho có chữ, bài luận sẽ không thể đạt điểm cao. Trong nhiều trường hợp, “ít hơn lại là nhiều hơn”, và một dàn ý chặt chẽ sẽ đảm bảo mọi câu văn đều có giá trị riêng của nó.

NHƯNG KHÔNG CÓ ĐỦ THỜI GIAN!

Đây là lý do phổ biến nhất mà các bạn thường đưa ra để né tránh việc lập dàn ý.

Nhưng bạn có tin không, nếu bạn dành càng nhiều thời gian để lập dàn ý, bạn sẽ càng mất ít thời gian hơn để viết bài. Hãy thử so sánh hai trường hợp: một bạn không thích lập dàn ý và một bạn dành 10 phút để chuẩn bị.

• Bạn không lập dàn ý sẽ rơi vào vòng quẩn quanh: viết – nghĩ – nghĩ – viết – xóa – nghĩ – viết – viết – xóa – nghĩ – viết.

• Bạn có dàn ý chỉ cần: nghĩ – rồi viết.

Hầu hết mọi người, kể cả giám khảo hay giáo viên, đều khó có thể ngồi xuống và viết ngay một bài luận hay mà không suy nghĩ kỹ trước đó. Nếu không có kế hoạch, bạn vừa phải nghĩ ý tưởng, vừa phải viết bằng một ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ, vừa phải để ý ngữ pháp và từ vựng, đồng thời áp dụng các kỹ năng viết cùng một lúc. Điều này dẫn đến một bài viết rất lộn xộn. Mình cũng thấy nhiều bạn không lập dàn ý thường phải bỏ đi viết lại từ đầu, thậm chí xóa cả bài để bắt đầu lại.

DÀN Ý GIÚP TIẾT KIỆM THỜI GIAN NHƯ THẾ NÀO?

Chúng ta có 40 phút cho Task 2. Ngay cả khi bạn dành 10 phút để lập dàn ý và 5 phút để kiểm tra bài cuối giờ, bạn vẫn còn 25 phút để viết.

Một bài luận trung bình 250 từ sẽ dài khoảng 12 câu, nghĩa là bạn có hơn 2 phút để viết mỗi câu. Mình tin rằng bất kỳ ai cũng có thể làm được điều đó.

Khi có một dàn ý tốt, bạn biết chính xác câu tiếp theo sẽ nói về điều gì và nó kết nối thế nào với cả bài. Bạn không cần phải tốn công nghĩ ý tưởng hay cấu trúc nữa mà chỉ cần tập trung viết những câu đúng ngữ pháp và thể hiện rõ ràng quan điểm của mình về câu hỏi.

Tất nhiên, bạn không nhất thiết phải chia đúng 10 phút lập dàn ý và 5 phút kiểm tra. Bạn có thể linh hoạt dành 7-8 phút lập kế hoạch và 2-3 phút soát lỗi. Hãy thực hành để tìm ra khoảng thời gian phù hợp nhất với bản thân mình.

CÁC BƯỚC LẬP DÀN Ý

Tại Next Level English, mình chia việc lập kế hoạch thành 4 giai đoạn chính:

1. Phân tích câu hỏi (Question Analysis)

2. Phát triển ý tưởng (Idea Generation)

3. Cấu trúc bài viết (Structure)

4. Từ vựng (Vocabulary)

1. Phân tích câu hỏi (Question Analysis)

Đây có lẽ là giai đoạn quan trọng nhất. Vấn đề lớn nhất của hầu hết thí sinh IELTS là không trả lời đúng trọng tâm câu hỏi. Bạn có biết rằng mình không thể đạt quá Band 5.0 nếu không giải quyết được tất cả các phần của đề bài?

Hãy cùng xem xét một câu hỏi ví dụ:

One of the consequences of improved medical care is that the people are living longer and life expectancy is increasing. Do you think the advantages of this outweigh the disadvantages?

• Từ khóa chính (Keywords): Ở đây là ‘improved medical care’ (cải thiện chăm sóc y tế). Đây là chủ đề chung của chúng ta. Việc xác định từ khóa này rất quan trọng, không chỉ để biết ta nên viết về cái gì mà còn để biết ta không nên viết về cái gì. Một sai lầm phổ biến là chỉ làm nổi bật các từ khóa chính và viết về chủ đề này một cách quá chung chung. Nếu làm vậy, bạn đã không trả lời đúng câu hỏi.

• Từ khóa phụ (Micro-keywords): Chúng ta cần suy nghĩ cụ thể hơn và tìm kiếm các “từ khóa phụ”. Đó là ‘living longer’ (sống thọ hơn) và ‘life expectancy is increasing’ (tuổi thọ đang tăng lên). Vì vậy, chúng ta phải viết về việc cải thiện y tế đã làm tăng tuổi thọ con người như thế nào.

• Từ chỉ dẫn (Instruction words): Chúng ta không thể chỉ viết một bài luận chung chung về vấn đề này; tiếp theo phải xem xét các từ chỉ dẫn. Ở đây là: ‘Do you think the advantages of this outweigh the disadvantages?’ (Bạn có nghĩ ưu điểm của việc này lớn hơn nhược điểm không?).

Trong ví dụ này, chúng ta phải quyết định bên nào (ưu điểm hay nhược điểm) là mạnh hơn. Nếu bạn chọn ưu điểm, bạn sẽ phải nói rõ tại sao chúng mạnh hơn nhiều so với nhược điểm, và tại sao nhược điểm lại không đáng kể bằng. Nếu bạn chỉ thảo luận về các ưu điểm mà bỏ qua nhược điểm, bạn sẽ không trả lời đúng câu hỏi. Chúng ta cũng cần đưa ra quan điểm cá nhân thật rõ ràng về vấn đề này.

Tóm lại, chúng ta phải:

• Find keywords (general topic)
• Find micro-keywords (specific topic) 
• Find instruction words (how to answer the question) 

2. Phát triển ý tưởng (Idea Generation)

Thay vì brainstorm hỗn loạn, chúng ta cần trả lời các câu hỏi một cách trực tiếp. Hãy thử đặt vấn đề dưới dạng các câu hỏi “Why?”.

Đối với ví dụ trên, chúng ta có thể tự hỏi mình hai câu:

1. Why are the advantages of increased life expectancy strong?
2. Why are disadvantages of increased life expectancy weak?

Sau đó, chúng ta có thể nghĩ ra một hoặc hai ý tưởng liên quan cho mỗi câu hỏi:

• Advantages: Bởi vì hầu hết mọi người đều thấy tốt khi bạn bè và gia đình họ không qua đời quá sớm, và mọi người sẽ hạnh phúc hơn.

The advantages of increased life expectancy are strong because most people think it is good if their friends and family don’t die too quickly and everyone is happier.

• Disadvantages: Đó là nhu cầu về thực phẩm và tài nguyên sẽ tăng lên, nhưng đây là lập luận yếu vì công nghệ có thể giải quyết được những vấn đề này.

The disadvantages are that there is more demand for food and resources, but this is a weak argument because technology can solve these problems.

Giờ chúng ta đã có hai ý tưởng rất liên quan để chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

3. Cấu trúc bài viết (Structure)

Chúng ta cần đưa các ý tưởng vào một khung cấu trúc để tổ chức bài viết mạch lạc theo đúng mong đợi của giám khảo. Đối với bài luận này, cấu trúc của chúng ta sẽ như sau:

Paragraph 1- Introduction

• Sentence 1- Paraphrase Sentence
• Sentence 2- These Statement – advantages outweigh disadvantages
• Sentence 3- Outline Statement – Advantages- happiness Disadvantages- technology 

Paragraph 2- Why advantages are strong

• Sentence 4- Topic Sentence – happiness
• Sentence 5- Explanation – death causes unhappiness and longer lives lead to happiness
• Sentence 6- Example –Okinawa and Sardinia 

Paragraph 3- Why disadvantage are weak

• Sentence 7- Topic Sentence – technology 
• Sentence 8- Explanation – technology can solve any of the drawbacks 
• Sentence 9- Example – GM crops and renewable energy

Paragraph 4- Conclusion

• Sentence 10- Summary of main points

4. Từ vựng (Vocabulary)

Để tránh lặp từ và tăng điểm tiêu chí Lexical Resource, chúng ta cần tìm các từ đồng nghĩa cho những cụm từ trong đề bài:

Hãy nhìn lại đề bài:

One of the consequences of improved medical care is that the people are living longer and life expectancy is increasing.

Do you think the advantages of this outweigh the disadvantages? 

Giờ hãy nghĩ đến 1 số synonyms:

• Improved medical care ➔ enhanced medical treatment (điều trị y tế được nâng cao).

• Living longer ➔ improved longevity (cải thiện tuổi thọ).

• Life expectancy is increasing ➔ the length of time people live is rising (thời gian sống của con người đang tăng lên).

• Advantages ➔ benefits (lợi ích).

• Disadvantages ➔ drawbacks (hạn chế).

NEXT STEPS

Bạn càng lập dàn ý nhiều, bạn sẽ viết càng tốt và nhanh hơn. Nó giúp cho mỗi câu văn trong bài đều mang một mục đích cụ thể – đúng như những gì giám khảo tìm kiếm.

Giống như mọi lời khuyên khác trên website của Next Level English, bạn cần thực hành thường xuyên. Lần tới khi làm Task 2, hãy thử áp dụng quy trình này, mình đảm bảo kỹ năng viết của bạn sẽ tiến bộ rõ rệt.